U bent hier

Eerste stap bescherming wilde oesterrif in Zeeland

3-06-2021|DOORARK Natuurontwikkeling

Het oesterrif in de Voordelta is met ingang van 2 juni 2021 tijdelijk beschermd tegen bevissing door een wijziging van de Uitvoeringsregeling visserij. Sinds de ontdekking van het rif in 2016 hebben het Wereld Natuur Fonds en ARK Natuurontwikkeling gevraagd om extra bescherming van deze bijzondere onderwaternatuur. De aanwijzing als onderzoeksgebied is een kleine eerste stap in die richting.

Net ten noorden van de Brouwersdam ligt een natuurlijk schelpdierrif, gevormd door platte oesters, Japanse oesters en mosselen. Er leven op dit rif in de het Natura 2000-gebied Voordelta zestig procent meer soorten dan in vergelijkbare gebieden met een zanderige bodem. (Inkt)vissen, krabben, zeeanemonen gebruiken de riffen om op te groeien en om van te eten. Ook vogels en zeehonden profiteren van het voedselaanbod van een schelpdierrif.

Tal van dieren, zoals deze gezaagde steurgarnaal, profiteren van schelpdierriffen. Foto: Marion Haarsma
Tal van dieren, zoals deze gezaagde steurgarnaal, profiteren van schelpdierriffen. Foto: Marion Haarsma

Handhaving is nodig

Het rif werd ontdekt bij een inventarisatie in opdracht van het WWF en ARK. Zij werken samen om weer natuurlijke riffen in de Noordzee te laten ontstaan door op geschikte locaties hard materiaal te plaatsen. Hierop kunnen oesters zich hechten. Ook zetten ze oesterlarfjes uit om de herstellende populatie platte oesters te versterken. ‘We zien op verschillende plaatsen dat de riffen zich herstellen, ook bijvoorbeeld ten noorden van Schiermonnikoog bij de Borkumse stenen. Het wemelt daar van het leven. Je moet er niet aan denken dat dit kostbare herstelwerk teniet wordt gedaan door verstoring,’ zegt Emilie Reuchlin, zeebioloog bij WWF. Er dreigt nieuwe gaswinning te komen op korte afstand van dit rif.

Reuchlin is opgelucht dat er na vele jaren onzekerheid bescherming komt en hoopt dat deze goed gehandhaafd zal worden. Dat kan makkelijker voor dit rif dan bij de gebieden die verder op zee liggen: het oesterrif is zichtbaar is vanaf de dijk. ‘Er kijken veel mensen mee en ook steeds meer mensen zien de waarde in van schelpdierriffen.'

Wel benadrukt ze dat de riffen in de Noordzee veel sterkere, blijvende bescherming verdienen. Die regeling is in de maak. De verwachting is dat (bestaande en toekomstige) door dieren gevormde riffen aan het eind van het jaar een beschermde status krijgen middels de EU-Habitatrichtlijn, en de toevoeging van platte oesters toe te voegen als typische soort van de te beschermen leefgebieden op de Noordzee.

Op een schelpdierrif wemelt het van het leven. Tekening: Jeroen Helmer
Op een schelpdierrif wemelt het van het leven. Tekening: Jeroen Helmer

Belang van het rif

Schelpdierriffen zijn belangrijk, zegt haar collega Karel van den Wijngaard van ARK Natuurontwikkeling. Voor natuur én economie. ‘Een rif biedt vissen voedsel, bescherming en een plek om zich voort te planten. Dat zorgt voor méér schol, kabeljauw, zeebaars en garnalen. Ook de waterkwaliteit verbetert doordat de schelpdieren deeltjes uit het water filteren en vastleggen in het sediment. Op die manier spelen ze ook een rol in de kustverdediging.’
‘We hebben ontdekt dat er oude oesters zitten bij de Brouwersdam. Die big fat old mama’s krijgen veel meer baby’s en daar moeten we zuinig op zijn,’ zegt Reuchlin. ‘Ze zullen helpen bij het herstel van de platte oesterriffen in de Noordzee.’

De bodem van onze Noordzee bestond ooit voor zo’n 30 procent uit schelpdierriffen, maar door overbevissing en ziektes zijn ze inmiddels bijna allemaal verdwenen. De Voordelta, het zeegebied voor de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden, is in 2008 aangewezen als Natura 2000-gebied. Natura 2000 is het netwerk van natuurgebieden in Europa. Voor deze gebieden zijn doelen gesteld voor de aangewezen planten, dieren en leefgebieden. In veel gevallen gaat het om behoud, in een aantal gevallen om uitbreiding van de soort (of het type).

Lees hier de details van de beschermingsmaatregel.