U bent hier

Kavelruil Schijndel gunstig voor natuur én landbouw

6-11-2020|DOORARK Natuurontwikkeling

Met de verwerving van het perceel Hooge Beek, pal tegen natuurgebied De Geelders in het Brabantse Schijndel, heeft ARK opnieuw een ontbrekende schakel in het gebied toegevoegd voor het natuurnetwerk Brabant. Het perceel van elf hectare kwam via kavelruil in handen van ARK. De ruilende partij kreeg in ruil kwalitatief betere landbouwgrond terug. Daarmee draagt de kavelruil niet alleen bij aan de verbetering van de natuur in Het Groene Woud, maar wordt ook de gewenste structuurversterking van de landbouw in Het Groene Woud gerealiseerd. ARK wil in De Geelders (onderdeel van Het Groene Woud) de samenhang van bestaande bos- en natuurgebieden herstellen, versterken en uitbreiden. In 2019 kocht ARK hiervoor al vijftig aaneengesloten hectares aan op Savendonk in De Geelders. Het perceel Hooge Beek, tussen de Oostelijke Geelders en het Elderbroek, wordt daar nu aan toegevoegd. Het perceel ligt laag tussen de kenmerkende leembossen van De Geelders en heeft ecologisch een zeer grote potentie, mede door de Beeksche waterloop die 875 meter parallel aan het gebied stroomt.

Het perceel Hooge Beek gezien vanuit de lucht (foto Bert Vervoort)
Het perceel Hooge Beek (de geploegde akkers op de voorgrond) sluit aan op de bossen van De Geelders (foto Bert Vervoort)

Fundatie Verhagen ruilt voor de toekomst

Het elf hectare tellende perceel is al decennialang in gebruik als landbouwgrond. De akkerbouwer die de grond bewerkte, pachtte deze van de Fundatie Verhagen. Deze stille stichting beheert de bezittingen, waaronder grond, van voormalig burgemeester van Schijndel, Peter Arnoldus Verhagen. “Net vóór zijn dood in 1905 heeft deze burgemeester zijn hele bezit ondergebracht in de Fundatie”, vertelt Mari Vermeer, vicevoorzitter van de stichting. “Dan konden er goede dingen mee worden gedaan voor de toekomst, zowel op sociaal als agrarisch gebied.” Het ruilen van deze kavel om er kwalitatief betere grond voor terug te krijgen, is daarvan een eigentijds voorbeeld.

kwaliteitsgrond helpt de landbouw

Ger van den Oetelaar van ARK: “Kavelruil is voor ons een beproefde methode die we al vaak hebben toegepast, juist vanwege de tweeledige doelstelling: de natuur herstellen en de landbouw versterken. Zodra we agrarische percelen op het oog hebben voor omvorming tot natuur zorgen we eerst dat we in de buurt kwalitatief betere gronden in bezit krijgen. Daar kan de agrariër zijn bedrijfsvoering dan voortzetten. Zo gaat ook de landbouw erop vooruit.”

Het perceel Hooge Beek ligt aan de Beeksche Waterloop (Foto Bert Vervoort)
Het perceel Hooge Beek ligt aan de Beeksche Waterloop (Foto Bert Vervoort)

Groen licht van bisdom

Bij Hooge Beek betekende dit dat ARK overlegde met zowel de Fundatie Verhagen als de pachter. Vermeer: “In de geest van Verhagen bleek de ruil een prima oplossing: het perceel dat we in ruil voor de Geelders-grond krijgen, is mooi rechthoekig verkaveld, ligt hoger, is minder nat en bevindt zich dichter bij de dorpsgrenzen van Schijndel. Daar kan het agrarisch gebruik onder uitstekende omstandigheden jaren worden voortgezet.” Nadat zowel de Fundatie als de pachter akkoord waren met de ruil moest er nog één partij naar kijken: het bisdom ’s-Hertogenbosch. “Dit is zo bij de oprichting van de Fundatie vastgelegd: het bisdom heeft het laatste woord over de bezittingen van burgemeester Verhagen.” Toen ook het bisdom groen licht gaf, stond niets de kavelruil in de weg. Naast het perceel Hooge Beek verwierf ARK ook nog enkele aanpalende percelen, goed voor zo’n vijf hectare. De akte met alle betrokkenen is op 6 november 2020 gepasseerd bij de notaris.

Het perceel hier nog met maisakkers, zal ruimte maken voor natuur (Foto: Bert Vervoort)
Het perceel hier nog met maisakkers, zal ruimte maken voor natuur (Foto: Bert Vervoort)

herstel leembossen in De Geelders

De verwerving van het perceel Hooge Beek hoort bij de landschapsontwikkeling die ARK voor De Geelders in petto heeft. De ideeën zijn niet nieuw. Rond 1950 kwam er al een Nationaal Plan om complete ontginning te voorkomen en bijna dertig jaar geleden waren er al plannen om de leembossen daar in ere te herstellen. De onschatbare waarde van De Geelders is daardoor behouden gebleven en de biodiversiteit in het gebied behoort tot de rijkste van Nederland. Verder herstel kwam in 2004 op de agenda te staan toen de provincie Noord-Brabant De Geelders aanwees als Natte Natuurparel, om natuurwaarden te behouden en te versterken.

Wespendief
De wespendief is een zeldzame roofvogel die zal profiteren van de nieuwe natuur.

ontbrekende schakel in Natuurnetwerk Brabant

Met de verwerving van percelen in De Geelders vervult ARK ook een andere opdracht: het realiseren van een kwalitatief hoogwaardige, ecologische verbinding tussen De Geelders en het Elderbroek. Die verbinding – die onderdeel moet worden van Natuurnetwerk Brabant – ontbreekt nu nog. In de Landschapsvisie De Geelders staat beschreven hoe die verbinding hier tot stand moet komen. Centraal daarin staat het verwerven van gronden – via vrijwillige kavelruil of aankoop – waarna de natuur er zijn gang kan gaan. Onder de noemer ‘Brabants Goud in Het Groene Woud' heeft ARK op deze manier al meerdere ontbrekende delen aan dat Natuurnetwerk toegevoegd.