U bent hier

658 hectare nieuwe natuur voor Limburg

30-09-2019|DOORARK Natuurontwikkeling

658 hectare natuurontwikkeling! Maar ook 232 hectare voor verbetering van de landbouwstructuur. Dat zijn de concrete resultaten van het gebiedsontwikkelingsproject dat ARK Natuurontwikkeling in de periode 2010-2019 uitvoerde in Kempen~Broek en het Drielandenpark via een partnercontract met de provincie Limburg. Het project werd afgelopen week met tromgeroffel afgesloten vanwege de prachtige resultaten. Maar er werd ook vooruitgekeken naar nieuwe kansen en mogelijkheden.

Taurossen in het Kempen~Broek
Taurossen in het Kempen~Broek (foto Elma Duijndam)

Vertrouwen vanuit provincie Limburg

Robuuste en grote natuurgebieden die tegen een ‘stootje’ kunnen. Natuurgebieden die CO2 opnemen. Nieuwe natuur die klimaatbestendig is en zowel bij droge als natte periodes goed is voor mens en dier. Vergroting van de biodiversiteit en verbetering van het leefklimaat voor zowel bewoners als recreanten. Jos Rademakers, directeur ARK Natuurontwikkeling: 'Dit omvangrijke project in Kempen~Broek en Drielandenpark kon slagen, omdat we konden werken vanuit vertrouwen van de provincie Limburg. We kregen voldoende vrijheid om naar eigen inzicht de gewenste resultaten te bereiken.' Ger van den Oetelaar, projectleider bij ARK, onderschrijft dit: 'We sloten een partnercontract met de provincie Limburg waarin resultaatverplichtingen waren opgenomen. We kregen dus pas betaald op het moment dat er een hectare natuur of landbouwstructuurverbetering was opgeleverd.' Een heel succesvol middel hiervoor was de vrijwillige kavelruil met en tussen agrariërs. “Naast de 658 hectare natuurontwikkeling en 232 hectare landbouwstructuurverbetering hebben we ook veel nevenresultaten bereikt', aldus Van den Oetelaar. 'Denk aan de realisatie van soortbeschermingsplannen, bijvoorbeeld voor de hazelmuis. Maar ook hadden we veel aandacht voor waterdoelen, educatie, veldlessen, wandelroutes en versterking van cultuurhistorische aspecten.'

Linjer Brökske
Lekker met de kano over de Tungelroysebeek in het Kempen~Broek (foto Bob Luijks)

Van lappendeken naar aaneengesloten natuurgebied

'Kempen~Broek is dankzij dit ARK-project nu een groot grenspark van 25.000 hectare geworden. Met een grote, aaneengesloten natuurkern', vertelt Rob van Schijndel, gebiedsmanager Kempen & Midden-Limburg bij Natuurmonumenten. 'Bij de start was het een grote lappendeken van kleine percelen met diverse functies. ARK kwam met het voorstel één grensoverschrijdend natuurgebied te maken. Door cruciale percelen aan te kopen is dit gelukt. En dat is heel bijzonder voor Nederland.' In het Drielandenpark werden de grote waarden van het gebied grensoverschrijdend versterkt. De leefgebieden van belangrijke Limburgse soorten als de hazelmuis, wilde kat en de boommarter werden verbeterd.

Hazelmuis
Hazelmuis (foto Ruud Foppen)

Bijzondere prestatie

Op een cruciale locatie in natuurgebied de Kruispeel in Kempen~Broek lag het straalbedrijf Cuijpers. De provincie Limburg en de gemeente Weert hadden al jaren de wens om het bedrijf te verplaatsen naar een andere locatie in Weert. Het terrein was namelijk de ontbrekende schakel in het herstel van een zeldzaam doorstroommoeras; een Natura 2000-gebied met hoogveen. 'Dat dit bedrijf is verplaatst en de locatie gesaneerd, is de grootste prestatie van ARK', aldus Rob van Schijndel. 'Maar met de sanering was het project nog niet klaar. Het gebied is van oorsprong een kletsnat gebied en dat moest ook hersteld worden. Hiervoor werden sloten gedempt, drainages verwijderd en lage delen – zoals de agrarische enclave Ooms – aangekocht zodat het grondwaterpeil substantieel kon worden verhoogd.' Hierdoor functioneert het gebied nu als een klimaatbuffer: berging van water in natte periodes en afgeven van vocht in droge periodes. Doordat het een hoogveengebied is legt het ook veel CO2 vast.

Commissie voor grote grazers

Niet alles verliep vlekkeloos. Met name de introductie van de taurossen zorgde voor maatschappelijke onrust. Marleen Gresnigt, voormalig wethouder van de gemeente Weert, werd benaderd als voorzitter van de onafhankelijke Commissie Begrazingsbeheer Kempen~Broek. 'Het door de commissie opgestelde advies werd overgenomen door ARK. In gebieden groter dan 100 hectare bleven taurossen gehandhaafd. Voor gebieden kleiner dan 100 hectare werd door ARK in overleg met de Klankbordgroep Kempen~Broek een alternatief runderras gekozen.' Deze aanpak leidde tot een groter veiligheidsgevoel van bezoekers in begraasde gebieden.

Jos Rademakers (L), directeur ARK Natuurontwikkeling, overhandigt eerste exemplaar van ‘Wild, weerbaar en waterveilig’ aan gedeputeerde Hubert Mackus. – foto: Ruud van Nooijen
Jos Rademakers (L), directeur ARK Natuurontwikkeling, overhandigt eerste exemplaar van ‘Wild, weerbaar en waterveilig’ aan gedeputeerde Hubert Mackus. – foto: Ruud van Nooijen

Wild, weerbaar en waterveilig

De resultaten van het ARK-project zijn te lezen in het fraaie nieuwe boekje ‘Wild, weerbaar en waterveilig’. ARK wilde het boek zo duurzaam mogelijk drukken. En dat lukte zodanig goed dat ‘Wild, weerbaar en waterveilig’ het meest duurzaam gedrukte boekje is tot op heden in Nederland. Het is niet alleen gedrukt met Cradle to Cradle gecertificeerde materialen maar daarnaast wordt ook de CO2-uitstoot volledig gecompenseerd. Jos Rademakers overhandigde het eerste exemplaar tijdens een feestelijke bijeenkomst op Uitzichtheuvel Kruispeel in Weert aan de Limburgse gedeputeerde Hubert Mackus. 'Voor ons was de ARK-aanpak een leerproces. Met name de snelheid was af en toe moeilijk te volgen, maar zorgde wel voor het succes van het project', aldus de gedeputeerde. 'Hiervoor gaven we ARK veel ruimte. We hielden vertrouwen in het project; er kwamen steeds plussen bij zoals de sanering van straalbedrijf Cuijpers. Belangrijk is dat de ontstane natuurgebieden robuust zijn. Niet alleen voor natuur en klimaat, maar ook financieel. Er kan niet elk jaar geld bij.' Het boek ‘Wild, weerbaar en waterveilig’ is hier gratis te downloaden.

ARK gaat door

De afronding van het gebiedsontwikkelingsproject in Kempen~Broek en het Drielandenpark betekent niet dat ARK niet meer actief is in Limburg; integendeel zelfs. Ger van den Oetelaar: “We gaan ons in zowel het Drielandenpark als Kempen~Broek nu richten op water. Met name op het realiseren van klimaatbuffers. Dat doen we door verwerving van gronden, maar vooral door herinrichting van percelen. Bedoeld om water bovenstrooms langer vast te houden.” Dat zal de waterveiligheid vergroten maar is ook gunstig voor veel plant- en diersoorten.