U bent hier

Een dynamisch succesverhaal

In 1992 presenteerde het Wereld Natuur Fonds het plan ‘Levende rivieren’. Een plan waarmee de natuur die in de gefixeerde delta van de Nederlandse rivieren aan banden is gelegd, weer leven wordt ingeblazen. Nederlanders zijn eigenlijk vergeten hoe gevarieerd, rijk en veerkrachtig de natuur langs hun rivieren ooit was. We zijn vertrouwd met het beeld van grazige uiterwaarden en een brede rivier die op scheepvaartdiepte langs oevers met kribben stroomt. Maar van nature stromen laaglandrivieren door vele meanderende, ondiepe geulen. Het water wrong zich door deze geulen langs grindbanken, rivierduinen, zandoevers, ooibossen, graslanden en moerassen. Een landschap met een ongekende biologische rijkdom!

Drijvende kracht

Dit rivier-ecosysteem kan relatief eenvoudig hersteld worden, omdat de drijvende kracht erachter nog steeds aanwezig is: de rivier. Dat is de gedachte achter ‘Levende rivieren’. Door in de uiterwaarden zorgvuldig de twee tot drie meter dikke laag klei van de zandige ondergrond te pellen, keert een landschap terug met nevengeulen en zandige stroomruggen, waarin de natuur weer een kans krijgt. De vruchtbaarheid van het gebied en de voortdurende aanvoer van zaden en organismen door de rivier zorgen voor een razendsnelle opleving van de natuur.

Dwaalfilm.eu: Nieuwe natuur door reliëfvolgende ontkleiing


Win-win-win-win langs de rivieren!

Door het plan Levende rivieren ontstaat rijke natuur. Natuur die werkt, die een levend landschap oplevert waar wind en water het landschap boetseren en waar lang verdwenen soorten als bevers en paarden weer deel uit maken van het ecosysteem. Dicht bij huis volop genieten van wildernis-natuur, die tegen een stootje kan en waar dus ook buiten de paden en in de nachtelijke uren van genoten mag worden. Baksteenindustrie die lang als bedreiging van het uiterwaardengebied werd gezien, krijgt weer volop mogelijkheden om klei te winnen. Verlaagde uiterwaarden kunnen meer water opvangen tijdens hoogwater waardoor de kans op dijkdoorbraken afneemt.

Wat zijn levende rivieren?

Rivieren zijn levende systemen die smelt- en regenwater vervoeren, maar ook zand, grind en klei. Soms zijn de waterhoeveelheden gering en gedraagt de rivier zich kalm, op andere momenten maken grote hoeveelheden water ongekende krachten los. Op plaatsen met krachtige stroming wordt de bodem ondergraven: de vegetatie spoelt weg en de oevers brokkelen af. Op plekken waar het water langzaam stroomt kunnen opgenomen bodemdeeltjes als zand en klei bezinken en nieuwe bodemlagen vormen. De rivier gaat meanderen: buitenbochten worden uitgegraven; in binnenbochten slaat juist zand of klei neer. De rivier kan meanderlussen afsnijden, waardoor eilanden en nevengeulen ontstaan Op deze manier schuurt en kneedt de rivier onafgebroken aan het landschap. Een grote verscheidenheid van planten en dieren is aangepast aan deze dynamiek. Je treft allerlei specialisaties aan in de rijke schakering aan biotopen in het rivierenlandschap: ooibossen, rivierduinen, plassen, steile oevers, graslanden, nevengeulen etcetera. Daardoor kent het rivierenlandschap zo’n rijke planten en dierenwereld.

www.Dwaalfilm.eu De scheppende kracht van stromend water

Succesvol verhaal

Sinds het uitkomen van het plan is het in een stroomversnelling geraakt. Vele tientallen initiatieven zijn van de grond gekomen en veel overheden en grondbezitters hebben het plan meegenomen in hun beleid. Dat dit voor de natuur ook vruchten afwerpt blijkt uit vele spectaculaire ontwikkelingen in de flora en fauna langs de rivieren: zeldzame vogels als oeverloper, kwartelkoning, oeverzwaluw en ijsvogel nemen toe. Voor Nederland zeldzame of nieuwe planten- en insectensoorten zijn in verschillende gebieden gesignaleerd, zoals rivierrombout, beekrombout, blauwvleugelsprinkhaan, bruin Blauwtje en brede ereprijs.