U bent hier

Veelgestelde vragen rond onderzoek wilde kat

Het zenderen van een wilde kat levert informatie over waar een wilde kat op welke moment aanwezig is. Die informatie kan ons helpen beheer en inrichting van natuurgebieden af te stemmen op de behoeften van wilde katten, zodat deze in Nederland uitgestorven soort weer een steuntje in de rug krijgt. Ook voor het creëren of verbeteren van groene verbindingen is het belangrijk te weten hoe de wilde kat zich door het landschap verplaatst.
 

Het onderzoek

  1. Hoe is de wilde kat van een zender voorzien?

    De wilde kat is gevangen in een vangkooi en voorzien van een halsband met een zender.
     
  2. Waarom is de wilde kat gezenderd?

    De zender in de halsband geeft precieze gegevens over waar het dier wanneer is. Met die informatie weten we 1) welke routes het dier kiest en 2) welk type gebieden de wilde kat kiest om te jagen, te rusten etcetera.
     
  3. Waarom is het belangrijk om dat te weten?

    Zo weten we welke eigenschappen van/elementen in natuurgebieden belangrijk zijn voor wilde katten en waar en hoe we verbindingen tussen bestaande natuurgebieden kunnen verbeteren of ontwikkelen.
     
  4. Wat gebeurt er met de resultaten?

    De resultaten worden gebruikt om natuurgebieden en groene verbindingen zo geschikt mogelijk te maken voor de wilde kat. Daarnaast willen we meer bekendheid geven aan het dier. Als meer mensen de wilde kat kennen, kunnen meer waarnemingen gedaan worden en ontstaat een beter beeld van de verspreiding van het dier. Met die informatie weten we waar het zinvol is om groene verbindingen te realiseren.
     
  5. Waar loopt de eerste gezenderde wilde kat rond?

    In het Vijlenerbos in Zuid-Limburg.
     
  6. Hoe werkt de zender?

    De halsbandzender peilt waar het dier is. Dat gebeurt door middel van een satellietverbinding. Die gegevens worden opgeslagen in de halsband. De halsband zendt een signaal met een bereik van enkele kilometers uit waarmee we te weten komen waar de kat ongeveer is en dichterbij komen. Als de ontvanger dicht genoeg bij de kat is (ongeveer 200 meter) wordt de opgeslagen informatie verstuurd naar de ontvanger. Dan kunnen data bijvoorbeeld op een kaartje zichtbaar worden gemaakt.
     
  7. Mag dat zomaar?

    Nee, dit wetenschappelijk onderzoek aan wilde dieren valt onder de Flora- en Faunawet en de wet op dierproeven en moet aan allerlei eisen voldoen. De onderzoeksaanpak is dan ook aan deze wetten getoetst door het ministerie van Economische Zaken, een Dierexperimentencommissie en door de NVWA, die toezicht op dierproeven houdt. Daarnaast heeft ARK dit onderzoek voorgelegd aan Nederlandse en buitenlandse experts met ervaring op dit gebied.
     
  8. Heeft het dier last van de zender en het zenderen?

    Natuurlijk is gevangen worden en een zender om krijgen niet prettig voor een wilde kat. We hebben alles in het werk gesteld om de stress die hiermee gepaard gaat, zo gering mogelijk te houden: het checken van de vallen gebeurt op afstand, de kat wordt zo min mogelijk vastgepakt, en voor het omhangen van de zender wordt het dier verdoofd. De zenders zijn de kleinst mogelijke, en zijn zonder problemen gebruikt in het buitenland. Na een paar dagen is de kat aan de zender gewend.
     
  9. Werkt de zender altijd?

    De zender zendt elke dag een signaal uit. Toch kan het gebeuren dat de kat een tijdje onvindbaar is, bijvoorbeeld als het dier buiten het zoekgebied loopt, of als het in een hol zit. Dan is het signaal niet sterk genoeg om te worden opgepikt door de ontvanger en kunnen de data niet worden uitgelezen. In dat geval wordt later geprobeerd om de kat alsnog te vinden.
     
  10. Is er al eerder op deze manier onderzoek gedaan naar wilde katten?

    Ja, in het buitenland wordt al jaren op deze manier onderzoek gedaan. Er is daardoor al veel bekend over het terreingebruik van wilde katten in grote, aaneengesloten boscomplexen zoals in de Eifel in Duitsland. Dat landschap verschilt echter zodanig van dat in Zuid-Limburg dat deze gegevens niet bruikbaar zijn voor onze situatie. Wel leveren deze onderzoeken veel nuttige informatie over hoe we hetzelfde onderzoek in Nederland kunnen uitvoeren, met de minste hinder voor de dieren.
     
  11. Hoe is de wilde kat gevangen?

    De kat wordt gevangen in een speciale val waar in Duitsland veel gebruik van wordt gemaakt. Die vallen zijn geplaatst op plekken waar eerder een wilde kat op een wildcamera is vastgelegd. In en bij de kastvallen is een lokstof aangebracht. Wanneer de kat in de val loopt, sluit deze. Op afstand gaat dan een signaal en de onderzoeker haalt het dier vervolgens uit de val.
     
  12. Loop het dier de rest van zijn leven met een halsband rond?

    Nee, in de halsband is een stukje leer ingebouwd dat langzaam slijt waardoor de halsband na verloop van tijd vanzelf afvalt. Het dier hoeft niet nogmaals te worden gevangen voor het af doen van de halsband, en loopt ook niet de rest van zijn leven met een halsband rond.
     
  13. Wat moet ik doen als ik een (dode) kat met een halsbandzender vindt?

    Soms worden wilde katten aangereden of gaan ze op een andere manier dood. Vindt u een kat met een halsbandzender dan kunt u bellen of e-mailen met ARK medewerkster Anke Brouns. Mail: anke.brouns@ark.eu of 06-2334-793. Maak voor zover mogelijk een foto van het gevonden dier.
     

Over wilde katten in Nederland

  1. Wat ging eraan vooraf?

    ARK Natuurontwikkeling werkt sinds 2012 met subsidie van de provincie Limburg aan het realiseren van nieuwe natuurgebieden en verbindingen tussen natuurgebieden. Bovendien bieden we een steuntje in de rug aan een aantal diersoorten, waaronder de wilde kat. De verwachting is dat de manier waarop ARK natuur ontwikkelt - namelijk met natuurlijke begrazing en weinig menselijk ingrijpen - gunstig is voor wilde katten. Verder werken we aan natuurlijke verbindingen van reeds bekende leefgebieden van wilde katten in België en Duitsland naar Zuid-Limburg, en aan verbindingen tussen Zuid-Limburgse natuurgebieden onderling.
     
  2. Waarom is het belangrijk dat er meer wilde katten komen?

    De aanwezigheid van de wilde kat is een goede graadmeter voor de kwaliteit van de natuur. Als het dier zich ergens thuis voelt, is dat een teken dat dit gebied voor heel veel andere soorten ook geschikt is. Daarnaast heeft het dier lang in Nederland geleefd en is hij door toedoen van de mens hier uitgestorven. Toch hoort het simpelweg bij Nederland en daarom werken we aan zijn terugkeer. En natuurlijk is het ook gewoon heel spannend om ergens te wandelen en te weten dat je er Nederlands enige wilde kattensoort zou kunnen tegenkomen.
     
  3. Tot wanneer heeft de wilde kat in Nederland geleefd en waarom is hij verdwenen?

    De wilde kat leefde tot in de Middeleeuwen in Nederland. In deze tijd kreeg de soort het moeilijk door een veranderend gebruik van het landschap; bos werd gekapt en de landbouw intensiveerde. Er was steeds minder ruimte voor wilde dieren. Bovendien werd er op de wilde kat gejaagd omdat het dier als schadelijk werd gezien.
     
  4. Kun je de wilde kat zien?

    Wilde katten zijn heel schuwe dieren. Om er een te zien moet je veel geduld en geluk hebben. Ze zijn vooral ’s nachts en in de schemering actief. Overdag houden ze zich schuil. Met een cameraval is de wilde kat wel te zien. Voor opnames van wilde katten, zie www.ark.eu/wildekat.
     
  5. Wie werken er allemaal mee aan het onderzoek?

    Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van, en gefinancierd door de provincie Limburg. Initiatiefnemer is ARK Natuurontwikkeling. Uitvoerders zijn de ecologisch onderzoeksbureaus Jasja Dekker Dierecologie en Bionet Natuuronderzoek. Zoogdierexpert Jaap Mulder ondersteunt met adviezen en Staatsbosbeheer geeft toestemming voor het uitvoeren van het onderzoek in haar natuurgebieden. De Koninklijke Nederlandse Jagers Vereniging vraagt haar leden uit te kijken naar wilde katten in het veld.

Wilde kat gezien?

Denkt u ook een wilde kat te zien? Probeer dan een foto van het dier te maken waarbij de staart en de bovenkant van de rug te zien zijn, noteer het tijdstip en de plaats. Geef de waarneming daarna zo snel mogelijk aan ons door. Dit kan via Anke Brouns.

Wilde kat op TV

Vroege Vogels heeft een reportage gemaakt over de wilde kat in Zuid-Limburg. Deze is terug te kijken via de website van Vroege Vogels.