U bent hier

Van afval naar florerende oesterriffen

De riffen die schelpdieren op de bodem van de Noordzee vormen, zijn letterlijk en figuurlijk het fundament van veel van het zeeleven. Schelpdierriffen bieden een kraamkamer voor vissen en andere waterdieren, dienen als houvast voor planten en dieren om op te groeien en zorgen voor voedsel. Bovendien bevinden zich tot wel 60 procent meer verschillende soorten op de riffen dan op kale, zandige bodems. Ooit werd een derde deel van onze zeebodem bedekt door riffen, maar door ziektes en overbevissing zijn ze inmiddels bijna allemaal verdwenen. Om het tij te keren, proberen ARK Natuurontwikkeling en Wereld Natuur Fonds nieuwe schelpdierriffen te ‘kickstarten’ en zo toe te werken naar een robuuste Noordzee vol met leven.

Planten en zeedieren maken dankbaar gebruik van schelpdierriffen. Foto: Floor Driessen, Bureau Waardenburg
Planten en zeedieren maken dankbaar gebruik van schelpdierriffen. Foto: Floor Driessen, Bureau Waardenburg

Dit doen we onder andere door gekweekte oesterlarfjes te plaatsen op lege oesterschelpen. De schelpen met daarop de aangehechte larfjes – soms wel 100 per schelp – plaatsen we vervolgens in zee. Hiermee bootsen we een natuurlijk proces na: ook de in zee rondzwevende oesterlarfjes vinden in bestaande oesterschelpen de stevige, vaste ondergrond die ze nodig hebben om zich op te hechten. Zo vormen oesterschelpen de basis voor de volgende generatie. De door ons op de schelpen en vervolgens in zee geplaatste oesterlarfjes ontwikkelen op den duur zelf een schelp. Zo ontstaat uiteindelijk een groot, zichzelf in stand houdend schelpenrif waar vele planten, vissen en andere dieren van profiteren.

Het groeiproces van oesterlarfjes op schelpen: na 4, 8 en 12 weken. Foto: Ernst Schrijver
Het groeiproces van oesterlarfjes op schelpen: na 4, 8 en 12 weken. Foto: Ernst Schrijver

Van zee naar bord… en weer terug

Om een rif op deze manier te ‘kickstarten’ zijn schelpen nodig. Heel veel schelpen. Dit zogenoemde schelpensubstraat kan worden ingekocht via de groothandel, maar er bestaat een plek waar dagelijks honderden, zo niet duizenden lege schelpen in de afvalbak belanden: de horeca. Het aantal leeggegeten oesterschelpen dat dagelijks vanaf het tafeltje van een restaurantbezoeker terug naar de keuken gaat, is enorm. Deze schelpen zijn een overvloedig afvalproduct voor de horecasector, maar een voedingsbodem voor de Noordzeenatuur. Daarom werken ARK, WWF, de Good Fish Foundation en de Oesterij in Yerseke sinds 2019 samen met een aantal restaurants. De restaurants zamelen lege oesterschelpen in, die wij vervolgens gebruiken in onze missie om oesterriffen terug te brengen in de Noordzee. 

‘Helpen met schelpen’ is een project voor de natuur én voor mensen: wie houdt van oesters eten, kan op deze manier meehelpen aan een toekomst met meer schelpdierriffen. En daarmee ook aan het herstel van onze Noordzee-natuur. Wil jij ook helpen met schelpen? De Oesterij in Yerseke, Pure-C in Cadzand, Hotel New York in Rotterdam en de Zilte Zeemeermin in Arnhem zamelen al leeggegeten schelpen in.

Tal van dieren, zoals deze gezaagde steurgarnaal, profiteren van schelpdierriffen. Foto: Marion Haarsma
Tal van dieren, zoals deze gezaagde steurgarnaal, profiteren van schelpdierriffen. Foto: Marion Haarsma

Menukaart verduurzamen

Oesters eten ten behoeve van natuurherstel? Dat klinkt misschien onlogisch. Het is niet zo dat gekweekte oesters worden gegeten óm schelpen voor schelpdierrifherstel te genereren. Veel consumenten houden nu eenmaal van de zilte delicatesse. De lege schelpen die na consumptie overblijven, zouden anders in de afvalbak belanden en krijgen met dit project een tweede leven. Op die manier vormen de voor consumptie gekweekte oesters de basis voor toekomstige wilde riffen met grote natuurwaarde. Samen met de Good Fish Foundation zetten we ons bovendien in voor verduurzaming van de menukaarten van deelnemende restaurants.

Schelpje bijdragen?

Het is de ambitie om met ‘Helpen met Schelpen’ te groeien naar een programma met zoveel mogelijk gemotiveerde inzamelpartners die het verhaal van schelpdierrifherstel uit willen dragen. Zodat we ons samen kunnen inzetten voor een rijke en robuuste Noordzee. In 2021 bevindt het project zich nog in een pilotfase en kan een beperkt aantal restaurants meedoen, in 2022 gaan we opschalen. 

Ben jij eigenaar, medewerker of fervent bezoeker van een restaurant dat (mogelijk) openstaat voor het Helpen met Schelpen-project? Neem dan contact op met Tatiana Lodder via tatiana@goodfish.nl

Wil je ook thuis je steentje bijdragen aan een gezondere Noordzee? Bekijk dan ook eens de VISwijzer van de Good Fish Foundation.

Meer weten over onze inzet om schelpdierriffen terug te brengen in de Noordzee? Lees hier verder.