U bent hier

Hotspots van onderwaterleven

Schelpdierriffen zijn een hotspot voor de Noordzeenatuur. De soortenrijkdom is er veel hoger dan op zandige bodems. De riffen die schelpdieren als platte oester en mossel op de zeebodem vormen, bieden een rustgebied en kraamkamer voor vissen en andere waterdieren. Ze dienen als houvast voor planten en dieren om op te groeien en zorgen voor voedsel, ook voor vogels. Bovendien filteren ze het zeewater en zorgen ze voor bodemstabiliteit. Ze zijn van groot belang voor een gezonde Noordzee, waarvan de bodem ooit voor zo’n 30% bestond uit schelpdierriffen. Helaas zijn ze door overbevissing en ziektes bijna verdwenen en daarmee gaat ook een rijk onderwaterleven verloren. Reden genoeg om te werken aan nieuwe schelpdierriffen! ARK Natuurontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds doen dit, mede dankzij een bijdrage van LIFE IP en het Droomfondsproject Haringvliet. Het Droomfondsproject is in 2018 afgerond maar het ontwikkelen van schelpdierriffen gaat door.

Belang van schelpdierriffen (www.onderwaterbeelden.nl)

Versterken van een ecosysteem

Sinds 2016 zetten ARK en WNF zich in voor het ‘kickstarten’ van schelpdierriffen omdat ze een belangrijke bijdrage leveren aan een robuuster, rijker en completer Noordzee ecosysteem. We werken aan pilots om te onderzoeken hoe we schelpdierriffen kunnen ontwikkelen op de Noordzee. Dit doen we ten westen van de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden in de Voordelta bij de Brouwersdam, maar ook bij de Bollen van de Ooster. Daarnaast zijn we gestart in het noorden van Nederland bij de Borkumse stenen en in Windmolenpark Gemini. Er zijn op deze locaties platte oesters uitgezet om te onderzoeken hoe deze zich ontwikkelen. Blijven ze in leven? Groeien ze? Gaan ze voortplanten? Hierdoor ontdekken we hoe schelpdierriffen aangelegd kunnen worden.

Platte oester (Ester van den Doel/Duikeninbeeld)
Platte oester (Ester van den Doel/Duikeninbeeld)

Ruim twee keer zo veel soorten

In 2016 is een wild schelpdierrif ontdekt. Dit unieke rif bleek ontstaan te zijn door de aanwezigheid van een harde ondergrond en larven en de afwezigheid van bodemverstorende visserij. Na nader onderzoek bleek het schelpdierrif zelfs veel groter te zijn dan gedacht: zo'n 40 hectare. Op de bank werden éénjarige oesters gevonden die als bewijs dienen voor voortplanting van de schelpdieren. Uit het biodiversiteitsonderzoek bleek dat op het schelpdierrif minstens 60% meer soorten voorkomen dan op zandige plekken. Door de vondst van het rif gaat het project sneller dan eerst gedacht: door onderzoek aan het rif leren we over succesfactoren voor het ontwikkelen van schelpdierriffen en kunnen we lokale gegevens uit de praktijk genereren over de waarde van schelpdierriffen voor de Noordzeenatuur.

Gestippelde mosdierslak (Sanne Ploegaert)
gestippelde mosdierslak Sanne Ploegaert

Het werkt!

Inmiddels is duidelijk dat het werkt! ‘Kickstarten’ van schelpdierriffen is mogelijk, zo blijkt uit de resultaten van de pilots van de afgelopen drie seizoenen. Veel van de uitgezette oesters overleven en planten zich voort op de verschillende proeflocaties. De kennis en ervaring die ARK en de projectpartners de afgelopen jaren op hebben gedaan, helpen ons op weg naar de duurzame terugkeer van schelpdierriffen in de Noordzee. Meer informatie hierover is in dit rapport te vinden.

Herstel van schelpdierriffen op de Noordzee door WWF en ARK

Het schelpdierenproject wordt mede mogelijk gemaakt door een LIFE-bijdrage van de Europese Unie. Het veldonderzoek wordt uitgevoerd door Wageningen Marine Research, Bureau Waardenburg en Sas Consultancy. Samen vormen zij het Platte Oester Consortium.