U bent hier

Hotspots van onderwaterleven

De bodem van de Noordzee bestond ooit voor zo’n 20% uit schelpdierbanken. Ziektes en overbevissing maakten hieraan een einde. Met het verdwijnen van die schelpdierbanken ging ook een rijk onderwaterleven verloren. De soortenrijkdom is namelijk twee keer hoger op plekken met schelpdierbanken dan op zandige bodems. ARK Natuurontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds werken vanuit het Droomfondsproject Haringvliet aan herstel van platte oester- en mosselbanken.

Herstel schelpdierbanken (www.onderwaterbeelden.nl)
 

De banken die schelpdieren vormen, bieden een rustgebied en kraamkamer voor vissen en andere waterdieren. Schelpdieren, zoals  mossel en platte oester, zijn voedsel voor vissen en vogels. Ook dienen ze als houvast voor planten en dieren om op te groeien en filteren ze het water. Dit is goed voor de waterkwaliteit en voor zichtjagers als stern en roofvissen. Wereldwijd worden schelpdierbanken ingezet als natuurlijke kustverdedigers. Ze filteren slib en algen uit het water en scheiden dit weer uit in de luwte van hun schelpen. Zo hogen ze zandbanken op en beschermen de kustlijn tegen hoge golven en stormvloed.

Kreeft op schelpdierbank, foto Cor Kuyvenhoven
Kreeft op schelpdierbank, foto Cor Kuyvenhoven

Ten westen van de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden zijn door ARK en het Wereld Natuur Fonds meerdere malen mosselen en platte oesters uitgezet om te onderzoeken hoe deze zich ontwikkelen. Blijven ze in leven? Groeien ze? Gaan ze voortplanten? Dit zal ook dit jaar doorgaan.

In 2016 werd een wilde schelpdierbank ontdekt van ca. 10 hectare.  Deze bank bleek ontstaan te zijn door de aanwezigheid van substraat en larvenen de afwezigheid van bodemberoerende visserij. Na monitoring blijken de rifballen die te water zijn gelaten vis, krab, garnalen en andere soorten aan te trekken. In 2017 bleek de wilde schelpdierbank vier keer groter te zijn dan gedacht. Op de bank werden 1-jarige schelpdieren gevonden dat als bewijs geld voor voortplanting van de bank. Uit het biodiversiteitsonderzoek bleek dat op de schelpdierbank 60% meer soorten voor komen dan op zandige plekken. Als nieuwe locatie blijkt de Bollen van de Ooster (in de Voordelta) een geschikte locatie te zijn waar al oesterlarven gevonden zijn.

Op de schelpdierbank bij de Brouwersdam is een oranje plooislak gespot. Deze bijzondere waarneming laat zien dat schelpdierenbanken het fundament vormen voor een rijke natuur in de Noordzee! Meer info over de oranje plooislak is hier te vinden.

Dit jaar staan er ook allerlei acties op de planning om schelpdierbanken te helpen herstellen in de Noordzee, niet alleen in de Voordelta maar ook bij Borkumse stenen (ten noorden van Schiermonnikoog). Zo worden er verschillende monitoringsduiken gemaakt en gaan er 3D geprinte rifstructuren met oesters en mosselen te water waarop over enige tijd hopelijk veel soorten op zullen leven. De kennis en ervaring die de partners zo opdoen, zijn de eerste stappen op weg naar de duurzame terugkeer van schelpdierbanken in de Noordzee. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Wageningen Marine Research, Bureau Waardenburg en Hein Sas Consultancy.

Het schelpdierenproject wordt mede mogelijk gemaakt door een LIFE-bijdrage van de Europese Unie.