U bent hier

Hotspots van onderwaterleven

Schelpdierbanken zijn een hotspot voor Noordzeenatuur. De soortenrijkdom is er veel hoger dan op zandige bodems. De banken die schelpdieren als platte oester en mossel op de zeebodem vormen, bieden een rustgebied en kraamkamer voor vissen en andere waterdieren. Ze dienen als houvast voor planten en dieren om op te groeien en zorgen voor voedsel, ook voor vogels. Bovendien filteren ze het zeewater en zorgen ze voor bodemstabiliteit. Ze zijn van groot belang voor een gezonde Noordzee, waarvan de bodem ooit voor zo’n 20% bestond uit schelpdierbanken. Helaas zijn ze door overbevissing en ziektes bijna verdwenen en daarmee gaat ook een rijk onderwaterleven verloren. Reden genoeg om te werken aan nieuwe schelpdierbanken! ARK Natuurontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds doen dit, mede dankzij een bijdrage van LIFE IP en het Droomfondsproject Haringvliet. Het Droomfondsproject is in 2018 afgerond maar het ontwikkelen van schelpdierbanken gaat door.

Belang van schelpdierbanken (www.onderwaterbeelden.nl)
 

Versterken van een ecosysteem

Sinds 2016 zetten ARK en WNF zich in voor het ‘kickstarten’ van schelpdierbanken omdat ze een belangrijke bijdrage leveren aan een robuuster, rijker en completer Noordzee ecosysteem. We werken aan pilots om te onderzoeken hoe we schelpdierbanken kunnen ontwikkelen op de Noordzee. Dit doen we ten westen van de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden in de Voordelta bij de Brouwersdam, maar ook bij de Bollen van de Ooster. Daarnaast zijn we gestart in het noorden van Nederland bij de Borkumse stenen en in Windmolenpark Gemini. Er zijn op deze locaties platte oesters uitgezet om te onderzoeken hoe deze zich ontwikkelen. Blijven ze in leven? Groeien ze? Gaan ze voortplanten? Hierdoor ontdekken we hoe schelpdierbanken aangelegd kunnen worden.

Platte oester (Ester van den Doel/Duikeninbeeld)
Platte oester (Ester van den Doel/Duikeninbeeld)

Ruim twee keer zo veel soorten

In 2016 is een wilde schelpdierbank ontdekt. Deze unieke bank bleek ontstaan te zijn door de aanwezigheid van substraat en larven en de afwezigheid van bodemberoerende visserij. Na nader onderzoek bleek de schelpdierbank zelfs veel groter te zijn dan gedacht, ca. 40 hectare. Op de bank werden éénjarige oesters gevonden die als bewijs dienen voor voortplanting van de bank. Uit het biodiversiteitsonderzoek bleek dat op de schelpdierbank minstens 60% meer soorten voor komen dan op zandige plekken. Door de vondst van de bank gaat het project sneller dan eerst gedacht: door onderzoek aan de bank leren we over succesfactoren voor het ontwikkelen van schelpdierbanken en kunnen we lokale gegevens uit de praktijk genereren over de waarde van schelpdierbanken voor de Noordzeenatuur.

Gestippelde mosdierslak (Sanne Ploegaert)
gestippelde mosdierslak Sanne Ploegaert

Het werkt!

Inmiddels is duidelijk dat het werkt! ‘Kickstarten’ van schelpdierbanken is mogelijk, zo blijkt uit de resultaten van de pilots van de afgelopen drie seizoenen. Veel van de uitgezette oesters overleven en planten zich voort op de verschillende proeflocaties. De kennis en ervaring die ARK en de projectpartners de afgelopen jaren op hebben gedaan, helpen ons op weg naar de duurzame terugkeer van schelpdierbanken in de Noordzee. Meer informatie hierover is in dit rapport te vinden.

Het schelpdierenproject wordt mede mogelijk gemaakt door een LIFE-bijdrage van de Europese Unie. Het veldonderzoek wordt uitgevoerd door Wageningen Marine Research, Bureau Waardenburg en Sas Consultancy. Samen vormen zij het Platte Oester Consortium.

Het schelpdierenproject wordt mede mogelijk gemaakt door een LIFE-bijdrage van de Europese Unie.