U bent hier

Fietsexcursie naar stierenkuilen in de Ooijpolder

Ga op zaterdag 8 juni mee op fietsexcursie naar de stierenkuilen in natuurgebied de Ooijpolder bij Nijmegen.

Stierenkuilen ontstaan vooral in de bronsttijd, bij runderen rond juni en bij wisenten in september. Dat is de periode waarin volwassen stieren worden uitgedaagd door de andere stieren in de kudde. De hormonen gieren door hun lijven en om indruk te maken op elkaar schrapen ze met hun poten over de grond en gooien het vrijgekomen zand omhoog. Vooral in droge tijden veroorzaakt dit indrukwekkende stofwolken. Het stof daalt weer neer op hun rug en dan zien de stieren er vervaarlijk uit. Dat schrapen doen ze graag op steeds dezelfde plekken, waardoor asymmetrische kuilen met vaak een steilrand in een halve cirkel ontstaan: de stierenkuil. De stier bewerkt deze steilrand regelmatig met zijn flanken, maar vooral met zijn kop. Grote brokken van de wand vliegen dan door de lucht. Hierdoor ‘wandelt’ de kuil met soms meer dan een meter per jaar door het landschap. Het steil blijven van de wanden is altijd het resultaat van een voortschrijdend proces. Soms komt een stier niet meer terug in de kuil en dan raken de steilranden in verval doordat passerende runderen of paarden de randen van de kuil af trappen. De kuil zelf raakt begroeid en verdwijnt langzaam weer in het landschap. 

Deze kuilen komen vrijwel nooit voor op een boerenbedrijf want kalveren worden daar al vroeg bij hun moeders weggehaald. Het enige moment waarop een volwassen stier weer bij een groep runderen staat is als er koeien gedekt moeten worden, als dat al niet kunstmatig gebeurt. Bovendien gaat een kuil ten koste van grasland en dus van efficiëntie.

Galloway stier in de Bizonbaai. Foto: Twan Teunissen
Galloway stier in de Bizonbaai. Foto: Twan Teunissen

Terug van weggeweest

De dynamiek van stierenkuilen is aantrekkelijk voor diverse planten en dieren waarvan er een aantal zelfs een specifieke voorkeur lijkt te hebben voor dit hormoon-gestuurde proces. Grofweg duizend jaar geleden verdwenen de grote wilde grazers uit ons landschap. Met hen verdwenen ook de zogenaamde stierenkuilen die de stieren van rund en wisent maakten om te imponeren. Deze kuilen bieden onder andere nestgelegenheid voor wespen en bijen. Nu er weer natuurlijke kuddes rondlopen voert ARK Natuurontwikkeling in samenwerking met de Wageningen Universiteit onderzoek uit naar dit bijzondere fenomeen. Het onderzoek naar stierenkuilen loopt tot eind 2020.

Er is een mogelijkheid op zaterdag 8 juni om een excursie per fiets naar de stierenkuilen in de Ooijpolder bij te wonen. Vertrek is om 10 uur voor het station Nijmegen. Zorg voor eigen fiets en eigen lunch en denk aan makkelijke wandelschoenen! Meer informatie via jeroen.helmer@ark.eu.