Terugkeer van een wilde grazer
In het Kraansvlak, onderdeel van de Kennemerduinen, leven sinds 2007 weer wisenten in de vrije natuur. Voor het eerst sinds lange tijd, maar wanneer de soort in Nederland is uitgestorven weet niemand. Uit botvondsten in de Nederlandse Noordzee weten we dat wisenten hier na de ijstijd voorkwamen en in de Ardennen leefden ze nog tot in de veertiende eeuw.
Waarom wisenten in Nederland?
Wisenten waren in het begin van onze jaartelling nog talrijk in Europa en vormden er een essentieel deel van de inheemse fauna. Samen met andere grote herbivoren beïnvloedden ze het landschap, maar door toename van de bevolking, jacht en het in cultuur brengen van hun leefgebied waren ze bijna helemaal verdwenen; net als de meeste andere grote wilde grazers. Wisenten zijn nog net behouden gebleven, waardoor nu weer circa 3.000 dieren in dierentuinen, fokcentra en Europese natuurgebieden leven. Ook de nakomelingen van de wisenten in het Kraansvlak kunnen ingezet worden om andere natuurgebieden te bevolken. Zo helpt het project het overleven van deze laatste nog levende, wilde Europese rundachtige.
Daarnaast kunnen de dieren een belangrijke rol spelen in het herstel van het rijke planten- en dierenleven in het duingebied. Door toegenomen stikstofbemesting uit luchtvervuiling en gebrek aan natuurlijke dynamiek groeit het duin dicht met grassen, struiken en bomen. Zo verdwijnt gestaag een paradijs aan bijzondere planten- en dierensoorten. Reeën, damherten en het door ziektes schaars geworden konijn kunnen dit niet verhinderen. Of de aanwezigheid van wisenten en andere grazers helpt, is één van de vragen die onderzocht worden.
Wisenten zijn herkauwers die zowel gras eten als kruiden, blaadjes, jonge loten, bast, eikels en bessen. 60% van hun menu bestaat uit grassen, maar ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere grote planteneters in Europa. Hierdoor zijn ze in staat openheid in een volwassen bos te creëren. Ook op andere manieren hebben wisenten invloed op hun omgeving. De dieren nemen geregeld een zandbad en maken hiervoor flinke zandkuilen. Wordt zo’n plek een tijd lang niet meer gebruikt, dan krijgen pionierplanten en insecten als zandbijen en loopkevers weer een kans. Grote bomen dienen om de vacht te schuren en kunnen hierdoor hun bast verliezen en sterven.
