Treurige blijdschap om otters
Voor meer informatie over de terugkeer van de otter in het Nederlandse rivierengebied kunt u terecht op 
www.ottersinrivierenland.nl.
Op 15 januari 2011 werd de derde otter doodgereden in de omgeving van
Doesburg, langs de IJssel. Dit lijkt op het eerste gezicht geen bericht om blij van te
worden. Maar er hangt toch positieve opwinding omheen. Hoe meer
verkeersslachtoffers, des te meer otters?
Het gaat steeds beter met de otter in Nederland en ze staan bijna op de drempel van de
Gelderse Poort tussen Arnhem en Nijmegen. Alterra, Wereld Natuur Fonds,
Staatsbosbeheer en ARK Natuurontwikkeling zijn daar heel blij mee en proberen de
overheid te stimuleren maatregelen te treffen om otterslachtoffers in het verkeer terug te
dringen. Met simpele oplossingen is al veel ellende te voorkomen. Rond Doesburg zijn
provincie, gemeente en waterschap al druk bezig. Ook elders in het dal van de IJssel
groeit de urgentie. Bovendien is voorlichting nodig om meer mensen op de hoogte te
stellen van de terugkeer van de otter.
Doesburg op de kaart
Het otter-herintroductieproject in de Weerribben en Wieden bleek rond 2008 al zo
succesvol dat dieren op zoek gingen naar nieuw leefgebied. Waarschijnlijk al rond 2003
belandde een volwassen ottervrouwtje via het IJsseldal in de omgeving van Doesburg.
Daar trof zij een wildvreemd Duits ottermannetje en het stel vestigde zich langs de Oude
IJssel en het aangrenzende IJsselgebied en kreeg twee jongen. Het intrigerende van dit
geval is dat niemand weet had van dit staaltje otterkolonisatie, totdat in het najaar van
2008 het volwassen vrouwtje werd overreden. Dat dode ottervrouwtje triggerde
onderzoekers om de omgeving van Doesburg uit te kammen. Toen pas werd de rest van
de otterfamilie ontdekt en kon aan de hand van DNA-sporen de familiegeschiedenis worden gereconstrueerd. Het enthousiasme over de vestiging en de
toekomstverwachtingen waren groot. Stel je voor, een toevallig Duits ottermannetje dat
een toevallig Nederlands ottervrouwtje treft. Doesburg stond plotseling dikomrand op de
otterkaart.
In augustus 2010 viel een schaduw over de Doesburgse vreugde toen het ottermannetje
werd doodgereden. Gelukkig bleven afgelopen winter de twee otterdochters (inmiddels
geslachtsrijp) in hun geboortestreek en werden zelfs aanwijzingen gevonden dat de
kleine populatie zich misschien weer had uitgebreid. Maar op 15 januari jongstleden ging
het dus opnieuw mis en werd een van beide dochters overreden. Sectie wees uit dat het
dier mogelijk recent jongen heeft gehad. Of deze jongen oud genoeg zijn om zich
zelfstandig te redden is de vraag.
Aangereden otter (foto: Hugh Jansman)
Ontsnipperingsmaatregelen Doesburg
Een kleine expertgroep met vertegenwoordigers van de gemeente Doesburg, de
provincie, Staatsbosbeheer en het Waterschap Rijn en IJssel is ondertussen druk doende
om binnen het vrij grote leefgebied van de otters voorzieningen te treffen bij een aantal
duidelijke knelpunten bij kruisingen van wateren met wegen. Het gaat hier onder andere
om het aanbrengen van looprichels in duikers en faunarasters om de dieren te geleiden
naar deze duikers voor passage onder de weg door. De ervaring in andere gebieden
heeft geleerd dat deze maatregelen het aantal verkeerslachtoffers aanmerkelijk kunnen
terugdringen. Voor de otter die 15 januari de dood vond op de A348 zou dit geen
oplossing hebben betekend. De buizen onder deze weg, waar het dier bij passage
gewoonlijk gebruik van maakte, waren door het hoge water geheel vol gelopen. De otter
zag zich genoodzaakt om de drukke snelweg over te steken met noodlottig gevolg.
Otters vroeger en nu
Otters zijn in de jaren tachtig van de vorige eeuw in Nederland en wijde omgeving
uitgestorven door een combinatie van habitatvernietiging, milieuvervuiling, vervolging,
verkeer en verdrinking in fuiken. Nadat deze risico’s door allerlei maatregelen waren
verminderd is in 2002 gestart met een herintroductieproject in de kansrijke
laagveengebieden van Noordwest-Overijssel en Zuidoost-Friesland. De uitgezette otters
doen het prima en de nieuwe populatie breidt zich nu geleidelijk uit, ook naar nieuwe
gebieden in ons land. Ook in het buitenland herstellen de otterpopulaties nu weer
voorspoedig.
