Boegbeeld voor schoon water
Otters halen hun voedsel hoofdzakelijk uit het water. Dat is ze de vorige eeuw noodlottig geworden. Toen werden grote hoeveelheden vervuilende stoffen in het water geloosd via ongezuiverd afvalwater. Ook veelvuldig gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen zorgde voor ernstige waterverontreiniging. Dit ging ten koste van het waterleven en de otter. Otters staan namelijk als roofdier aan het einde van de voedselketen. Ze leven van dieren die weer van kleinere dieren leven enzovoort, tot aan de allerkleinste waterbewoners. De otter krijgt daardoor binnen wat zijn prooidieren aten, inclusief de gifstoffen. Het gif stapelt zich op in de organen en vetlaag en dat schaadt zijn gezondheid en vruchtbaarheid.
Gelukkig is sinds de jaren ’80 en ‘90 de waterkwaliteit van de grote rivieren en beken sterk verbeterd. Een belangrijke impuls sinds 2000 is de Kaderrichtlijn Water. Via deze richtlijn nemen de verantwoordelijke autoriteiten maatregelen om de hoge gehaltes aan bestrijdingsmiddelen en nutriënten terug te dringen. De terugkeer van de otter staat dan ook symbool voor het succes van deze maatregelen. De visstand in beken en rivieren is inmiddels flink verbeterd. Dat is mede te danken aan de bouw van vistrappen in de Maas en zijbeken, waardoor barrières voor vismigratie zijn geslecht. Bovendien zijn door de aanleg van nevengeulen t.b.v. hoogwaterbescherming langs de Rijntakken goede paaiplaatsen ontstaan.
Accepteer cookies om video te tonen
Otter bij TV BuitenGewoon
Ook de oevers hebben een flinke opknapbeurt ondergaan, of worden binnenkort aangepakt. Tal van planten en dieren profiteren van deze grootschalige natuurontwikkeling in beekdalen en uiterwaarden. Deze liggen nu gereed om de eerste otters een warm welkom te bieden.
De Kaderrichtlijn Water is een Europese richtlijn die in december 2000 van kracht is geworden. De richtlijn moet ervoor zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa in 2015 op orde is. De otter is de indicatorsoort voor de kwaliteit van zijn leefgebied, het zoetwatermilieu. Als de otter het weer goed doet, is dit een teken dat de kwaliteit van zijn leefgebied weer in orde is!
De otter is in Nederland bezig met een heuse come-back. Dit is te danken aan herintroducties vanaf 2002 in de laagveenmoerassen in de Kop van Overijssel en Zuidoost-Friesland. Momenteel is er sprake van een kleine, maar groeiende populatie van circa 50-60 dieren. Het huidige leefgebied raakt inmiddels vol en de dieren gaan vanuit de drie uitzetgebieden - Wieden, Weerribben en Rottige Meente - op zoek naar nieuwe territoria. Ook in de ruime omgeving beginnen zich nu dieren te vestigen. Bijzonder is de vestiging van otters bij Doesburg/Doetinchem langs de Oude IJssel, op circa 80 km van de uitzetlocatie. Hoewel het moederdier in 2008 is gesneuveld in het verkeer, zijn haar jongen hier nog steeds actief. Dit laat zien dat otters via rivieren en beken op zoek gaan naar nieuwe leefgebieden.
Gelderland en Limburg werken thans aan de terugkeer van de otter langs de rivieren. Dit in navolging van Overijssel en Friesland. In de afgelopen decennia is hard gewerkt om de waterkwaliteit van beken en rivieren te verbeteren en de natuur in uiterwaarden en beekdalen te herstellen. Met nog wat extra inspanningen kunnen op korte termijn langs de Rijntakken en de Maas nieuwe otterpopulaties tot ontwikkeling komen. Hiertoe is in 2010 het project “Otters in rivierenland” van start gegaan.
Leefwijze
Otters zijn echte waterdieren, die vooral leven langs de oeverzones. Ze zijn voornamelijk 's nachts actief, maar soms ook overdag, zeker in rustige gebieden. De otter kan uitstekend zwemmen en duiken; hij kan zelfs tot 4 minuten onder water blijven!
Otters leven solitair, uitgezonderd de vrouwtjes met jongen. De informatie uitwisseling onderling gaat via geursporen in de uitwerpselen (spraints). Die worden daarom op opvallende plekken langs de oevers gedeponeerd. Zo weten ze of een plek al bezet is en door wie.
De otter eet voornamelijk kleine witvis, maar ook baars, snoek, paling en karper. Hij eet ook amfibieën, watervogels, ratten, kreeften, mosselen en grotere insecten, in feite alles wat hij in en rond het water aantreft. In helder water spoort de otter zijn prooi met zijn ogen op. In troebel water schakelt de otter over op zijn snorharen, waarmee hij de bewegingen van vissen in het water kan voelen.
Ofschoon otters een reputatie hebben als waterbewoner, zijn ze gewend ‘s nachts grote afstanden (vele kilometers) lopend af te leggen langs de oevers. Glad gemaaide oevers mijden ze liever.
Dekking in de vorm van riet, ruigte of struweel hebben ze nodig om in te rusten en zich terug te trekken, maar ook om zich door te verplaatsen. Voor de otter is ecologisch herstel van de beek- en rivieroevers dan ook net zo belangrijk als het herstel van de wateren.
Accepteer cookies om video te tonen
Eén van de Doesburgse otters gefilmd met behulp van een fotoval (bron:Tjibbe Hunink, Staatsbosbeheer)
