Herkansing voor de otter
Nederland – Waterland was ooit een fantastisch leefgebied voor de otter. Deze toppredator van moerassen en stromen leefde tot vijftig jaar geleden nog langs onze grote rivieren. De dieren vonden hier een gevarieerd aanbod van vis en andere waterdieren zoals kikkers en kreeften. Vermoedelijk in de jaren zestig verdwenen de laatste otters uit het rivierengebied door jacht, stroperij en de zware vervuiling. Inmiddels is de otterjacht verboden en zijn de waterkwaliteit en de visstand gelukkig weer aanzienlijk verbeterd. De situatie is anno 2010 weer veel beter dan in de jaren zestig.
In 2002 zijn met groot succes otters uitgezet in de Kop van Overijssel. Ze doen het daar inmiddels zo goed dat dieren zich verder verspreiden. De eerste zijn al opgedoken in het IJsseldal ten teken dat ze hun oude leefgebied langs de rivieren weer verkennen.
In opdracht van de provincie Limburg, de provincie Gelderland en Staatsbosbeheer, en met subsidie van het Waterschap Rivierenland is onderzocht wat de kansen zijn voor de terugkeer van de otter in het Rivierengebied. Uit het
onderzoek komt naar voren dat in de Gelderse Poort, de uiterwaarden van de IJssel en de Waal en in het Limburgse Maasdal in potentie ruimte is voor otterpopulaties van telkens 30 dieren.
Maar de toekomst van de otter is niet louter gehuld in rozengeur en maneschijn. Het belangrijkste aandachtpunt is de versnippering van de nieuwe leefgebieden. Otters lopen als oeverbewonend zoogdier een aanzienlijk risico om bij het oversteken van wegen te worden overreden. Daarom moet serieus werk worden gemaakt van ontsnipperingsmaatregelen. Wanneer in potentieel ottergebied bijvoorbeeld een beek kruist met verkeerswegen, kan men het risico aanzienlijk verminderen met de aanleg van loopplanken onder bruggen, in combinatie met geleidend raster. Zo kunnen otters veilig passeren.
Voor een veilige toekomst van de prille Nederlandse otterpopulatie is van belang om het rivierengebied otterveilig te maken. Door de diverse natuurontwikkelingsprojecten liggen al mooie nieuwe natuurgebieden gereed om otters onderdak te bieden. Het IJsseldal en de Gelderse Poort zouden samen een populatie van minstens 50 otters kunnen herbergen, zo blijkt uit het haalbaarheidsonderzoek. Het leefgebied en de ruimte is er. Met doelgerichte maatregelen bij infrastructurele knelpunten kunnen de gezamenlijke overheden er ook een veilig leefgebied van maken.
In de provincie Limburg zetten de autoriteiten de komende jaren ook ontsnipperingsmaatregelen in gang om het Maasdal voor te bereiden op de komst van de otter. Langs die route is straks voor de otters weer een verbinding mogelijk naar de populatie in de Ardennen en Eifel.
Dit sluit aan bij het internationale ontwikkelingsperspectief van de otter: het rivierengebied vormt namelijk de schakel tussen populaties in Noord-Nederland en de Ardennen.
ARK was betrokken bij het haalbaarheidsonderzoek en spant zich de komende jaren in om samen met de provincies, Rijkswaterstaat, waterschappen en natuurorganisaties aan een duurzame toekomst voor de otter te werken. De terugkeer van de otter belooft de kroon te worden op het ecologisch herstel van de grote rivieren en beken.
Loopplank onder een brug (foto: Gijs Kurstjens)
Otter (foto: Hugh Jansman)
