Uitgestorven oerrund terug naar Limburg
Eeuwenlang trokken grote kuddes majestueuze oerrunderen door Europese, en Nederlandse bossen en graslanden. Grote, donkerbruine runderen met een lichte meelsnuit en een fikse hoornpartij. Overbejaging joeg de soort over de kling. In 1627 stierf het laatste oerrund in Polen.
Maar nu keert het dier terug naar Europa. En naar Nederland. Om specifiek te zijn, naar het Kempen~Broek in de Provincies Limburg (B & NL). 
Stichting Taurus en ARK Natuurontwikkeling maken zich sterk om dit op korte termijn te realiseren. In 2015 moet er een kudde van 100 oerossen rondtrekken in het Kempen~Broek. Dichtbij de plek waar onlangs botten van hun uitgestorven voorouders werden gevonden.
Hierbij de TV-reportage die door L1 is gemaakt op 10 mei over het oerrund.
Op 9 mei was Wouter Helmer ook al op L1 nieuws van de radio.
Anders dan andere grote grazers?
Bezoekers van Nederlandse natuurgebieden zijn inmiddels vertrouwd met het beeld van Schotse Hooglanders of Gallowayrunderen. Deze ‘grote grazers’ laten vanwege talloze eigenschappen, een spectaculair, natuurrijk landschap achter. Waarom vormt de introductie van de oeros een meerwaarde op deze grazers, die al zo trouw hun werk doen? Het belangrijkste is misschien wel, dat het oeros een rund wordt dat niet meer verbonden is aan het vee dat wij in de weiden of – vaker – op stal zien staan. Niet in wetgeving, niet in regelgeving. Want ook de Galloways en Hooglanders die vrij in onze natuur rondlopen, zijn gehouden aan Brusselse regels. Gele flappers in de oren, veterinaire controles, een zorgplicht. Tijdens het terugfokprogramma zijn de dieren uiteraard nog wel gebonden aan veterinaire regelgeving. Op langere termijn is de oeros die straks Europa gaat bevolken, een wild dier. Dat net als edelherten, wilde zwijnen, wolven en andere grote zoogdieren, vrij rond zwerft door natuurgebieden. Zonder menselijke bemoeienis.
Bakermat Kempen~Broek
Maar voor het zover is, zijn we een aantal jaren verder. Het project TaurOs van Stichting Taurus startte in 2009. Er werd een samenwerking aangegaan met een veelheid aan Europese wetenschappelijke instellingen, waaronder Wageningen Universiteit. De laatste doet genetisch onderzoek naar materiaal van runderrassen uit heel Europa, immers allemaal afstammelingen van het oorspronkelijke oerrund. Dit genetisch materiaal is vergeleken met dat van oerosbotten uit archeologische opgravingen. De schat aan gegevens die zo ontstaat, dient als basis voor een kruisingsprogramma waarin het oerrund teruggekruist wordt uit runderen, waarvan het DNA zoveel mogelijk op dat van het oerrund lijkt. Na 400.000 jaar evolutie is er een rund tot stand gekomen, wat optimaal was aangepast aan onze vegetatie, het terrein en het klimaat. Daar kan geen gedomesticeerd ras tegenop.
Het Kempen~Broek leent zich bij uitstek voor de uitvoering van dit kruisingsprogramma. Sinds 2010 werkt ARK hier, gesteund door de Provincie Limburg, aan een groot nieuw natuurgebied, waarin ook in de terugkeer van wilde runderen is voorzien. Het is een gebied dat ook in het verleden in trek was bij oerossen, getuige de recente vondst van botten van het oerrund in de Tungelroysche beek. Vanuit het Kempen~Broek willen Taurus en ARK vervolgens kuddes oerrunderen gaan leveren aan grote Europese natuurprojecten, waar veel vraag is naar deze dieren.
Wild en toch ook publiek
De ambities van het project TaurOs Limburg zijn groots. Een kudde van 100 dieren in 4 jaar tijd is niet niks. Bovendien moeten de dieren niet alleen genetisch nauw worden gevolgd, maar ook wat betreft gedrag en karakter. De oerrunderen komen immers in gebieden te lopen die vrij toegankelijk zijn voor publiek. De verwachting is dat de dieren alert zullen zijn en confrontaties met mensen zullen mijden, net als andere wilde dieren. Maar ook het publiek moet goed geïnformeerd worden over hoe om te gaan met deze nieuwe bewoners. Die inspanning zal niet voor niets zijn: een rijker natuurgebied wordt ons deel met spectaculaire beelden, van grootse kuddes rondtrekkende, wilde runderen.
Tekening: Marleen Felius
