Nieuwe Letse natuur

Ranka, nieuw gebied met natuurlijke begrazing

Sinds 1999 ontwikkelt ARK nieuwe natuur in Letland. Samen met lokale organisaties, met boeren en andere grondeigenaren ontwikkelden we in die tijd tientallen begraasde natuurgebieden. We werken er in kleine particuliere natuurgebiedjes tot in de grootste nationale parken. In november werd het 28e natuurgebied aan de lijst toegevoegd.

Onze man ter plaatse, Jan van der Veen, vertelt:

“Donderdag 15 november is het 28e gebied in Letland van een natuurlijke kudde koniks voorzien. In het noorden van Letland even ten westen van het stadje Gulbene net boven het dorpje Ranka heeft de familie Pētersons haar landgoed ‘Vecmazsāvas’.

Gunārs en Gunita Pētersons hebben hier, nadat Letland begin negentiger jaren onafhankelijk werd, hun familiebezit terug gekregen. In het kleinschalig landschap van weiden en bos zijn ze toen een melkveehouderij begonnen. De verwachtingen waren hooggespannen, maar helaas mocht het niet lang duren. Midden jaren negentig had Letland te kampen met een zware economische crisis en veel bedrijven vielen om! Ook de melkveehouderij van de Pētersons overleefde het niet.

De Pētersons gaven niet op en Gunārs begonnen een kleine zagerij. Mensen uit de regio kunnen hier hun uit eigen bos geoogst hout brengen en laten verzagen tot planken en balken. Alleen om het huis wordt nog wat land bewerkt om in de eigen behoeften te voorzien, denk aan aardappelen, groenten en graan. De rest van het landgoed lag er verlaten bij en raakte langzaam overwoekerd met wilgen.

Inmiddels zijn we 15 jaar verder en leven de Pētersons een zeer bescheiden bestaan van opbrengsten uit de zagerij, wat plattelandsontwikkelingsubsidie en leven ze zoveel mogelijk zelfvoorzienend. Toch bleef het knagen dat hun landgoed doelloos lag en langzaam overwoekerde. Gunārs had in de krant al over de natuurlijke begrazingsinitiatieven van ARK gelezen en was op eigen gelegenheid al eens bij een naburig begrazingsgebied gaan kijken. Afgelopen voorjaar nam hij contact op met onze in Letland gestationeerde ARKer Jan van der Veen en vroeg of er ook voor hem de mogelijkheid bestond om zijn landgoed natuurlijk te begrazen met een kudde Koniks?

ARK heeft speciaal voor dit soort wensen een kuddefonds in het leven geroepen. We kunnen hieruit mensen en organisaties kuddes aanbieden voor natuurlijke begrazing, onder voorwaarde dat na een periode van 6 jaar de helft van de kudde aan het fonds terug wordt geleverd! Hierdoor ontstaat een zelfroulerend systeem waardoor de ontvanger van een kudde na verloop van tijd er steeds ook weer voor zorgt dat er nieuwe kuddes beschikbaar komen.

De familie Pētersons konden we een kudde aanbieden. 40 km ten westen van Ranka bij het dorpje Taurene had de familie Groza 4 jaar eerder al een kudde ontvangen. De situatie hier is heel vergelijkbaar, echter hier is de hele familie al weggetrokken naar Riga of zelfs geėmigreerd om werk te vinden. Het beheer van de kudde wordt hierdoor wat moeilijker te organiseren en de wens is om voorlopig niet meer dan een harem te laten grazen. Het gevolg was dat voor 7 jonge koniks die net de kudde verlaten hadden of daar voor rijp waren een nieuw gebied gezocht moest worden, hun nieuwe gebied hebben we dus bij de Pētersons gevonden! Het enige wat de Pētersons zelf moesten doen is hun gebied inrasteren. Dat is best nog een hoop werk en vooral een hele investering, zeker voor de Pētersons (prikkeldraad is erg duur) maar ze hebben het voordeel dat ze palen in de eigen zagerij kunnen maken! Verder hebben we afgesproken om niet alles in een keer maar stapsgewijs het begrazingsgebied met de kudde mee te laten groeien.



Beide gebieden liggen in de regio Vidzeme (het noorden van Letland). Het landschap is hier overwegend heuvelachtig afwisselend en kleinschalig en daardoor minder productief. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het grootste deel van onze particuliere gebieden in Vidzeme liggen. Er valt hier wat natuur betreft veel te winnen, de graslandjes zijn vaak heel oud en soortenrijk. De bossen zijn afwisselend, soortenrijk en met veel overgangen. Natuurlijke begrazing is een prachtig proces om de natuurlijke rijkdommen van deze regio te behouden en zelfs verder te ontwikkelen.

Voor de Pētersons is de winst niet alleen een mooi landschap en een prachtige kudde wilde paarden. Het is ook een kans om andere bronnen van inkomsten te zoeken. Vaak denken we dan aan toerisme maar dit gebied ligt erg afgelegen en opbrengsten uit toerisme zullen niet snel substantieel zijn! Maar er bestaan tegenwoordig ook subsidieregelingen voor natuurwaarden en als de begrazing straks leidt tot bijzonder soortenrijk grasland (de ervaringen zijn hier zeer positief) dan kan de familie hier een nieuwe bron van inkomsten uit genereren. Een andere nieuwe bron is vlees uit natuurlijke kuddes. Al is het maar om in de eigen behoefte te voorzien. Een vier koppen tellend gezin kan behoorlijk besparen als het in de eigen vleesbehoefte kan voorzien! Het teveel aan vlees kan met buren geruild worden tegen producten zoals honing, brood, hout, graan noem maar op.

Tenminste, zolang er nog buren zijn, want Letland ontvolkt snel!”


 Stuur deze pagina door

  • LinkedIn
  • Facebook
  • Twitter
  • Flickr
  • Youtube